Aleanca Qytetare i ka drejtuar sot n\u00eb m\u00ebngjes Ministris\u00eb s\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb nj\u00eb Iniciativ\u00eb p\u00ebr ndryshimin dhe plot\u00ebsimin e Ligjit p\u00ebr ndihm\u00ebn juridike falas, me t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkohet q\u00eb viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs t\u00eb fitojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr mbrojtje juridike falas.<\/p>\n
Me k\u00ebt\u00eb iniciativ\u00eb\u00eb \u00ebsht\u00eb propozuar q\u00eb n\u00eb nenin 13, paragrafi 1 i Ligjit p\u00ebr ndihm\u00ebn juridike falas, pas pik\u00ebs 5, t\u00eb shtohet nj\u00eb pik\u00eb e re: \u201e6) viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs\u201c<\/strong>, e cila do t\u00eb korrigjonte ndjesh\u00ebm padrejt\u00ebsit\u00eb disa dekad\u00ebshe dhe do t\u00eb mund\u00ebsonte qasje t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb drejt\u00ebsi p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb kujedesen p\u00ebr veten prej vitesh, pa mb\u00ebshtetjen e duhur institucionale.<\/p>\n Ne konsiderojm\u00eb se ky ndryshim \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm, pasi p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se tre dekada viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Mal t\u00eb Zi nuk kan\u00eb pasur trajtim t\u00eb duhur ligjor dhe as mb\u00ebshtetje institucionale.<\/p>\n Vet\u00ebm s\u00eb fundmi, me miratimin e Ligjit p\u00ebr ndryshimin dhe plot\u00ebsimin e Ligjit p\u00ebr mbrojtjen e veteran\u00ebve dhe invalid\u00ebve t\u00eb luft\u00ebs, statusi i tyre \u00ebsht\u00eb rregulluar p\u00ebrfundimisht n\u00eb aspektin ligjor, duke sh\u00ebnuar nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt njohjes juridike dhe institucionale t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb tyre. Ky ligj i njeh si viktima civile t\u00eb luft\u00ebs t\u00eb gjith\u00eb shtetasit e ish-Republik\u00ebs Socialiste Federative t\u00eb Jugosllavis\u00eb q\u00eb, pas 17 gushtit 1990, jan\u00eb zhdukur me forc\u00eb ose jan\u00eb vrar\u00eb gjat\u00eb konflikteve t\u00eb armatosura. Me kushtin q\u00eb t\u00eb ata t\u00eb ken\u00eb shtet\u00ebsi malazeze, an\u00ebtar\u00ebt e familjeve t\u00eb viktimave m\u00eb n\u00eb fund do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr mbrojtje sociale n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n Megjithat\u00eb, edhe pse k\u00ebto ndryshime ligjore p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb njohjen e statusit t\u00eb viktimave civile t\u00eb luft\u00ebs, qasja e tyre n\u00eb drejt\u00ebsi mbetet ende e kufizuar nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb pengesash administrative dhe financiare. Pa qasje n\u00eb ndihm\u00eb juridike falas, shum\u00eb viktima mbeten pa mbrojtje dhe pa mekanizma p\u00ebr t\u00eb realizuar t\u00eb drejtat e tyre.<\/p>\n Duke pasur parasysh se ministri i mir\u00ebqenies sociale, kujdesit p\u00ebr familjen dhe demografis\u00eb, Damir Gutiq, ka njoftuar se kompensimi p\u00ebr viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs do t\u00eb realizohet me Vendim t\u00eb Qeveris\u00eb, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se shteti e pranon nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb korrigjuar nj\u00eb padrejt\u00ebsi t\u00eb gjat\u00eb disa dekadash. Megjithat\u00eb, pa ndihm\u00eb juridike falas, shum\u00eb viktima nuk do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb at\u00eb q\u00eb u takon me ligj.<\/p>\n Prandaj, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb p\u00ebrmes ndryshimeve n\u00eb Ligjin p\u00ebr ndihm\u00ebn juridike falas t\u00eb sigurohet e drejta e viktimave civile t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr mbrojtje juridike falas, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shteti t’u ofroj\u00eb mekanizma konkret\u00eb p\u00ebr realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre ligjore dhe reparacioneve.<\/p>\n Kjo iniciativ\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme jo vet\u00ebm p\u00ebr arsye morale dhe juridike, por edhe n\u00eb kontekstin e integrimit evropian t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Zgjidhja e statusit t\u00eb viktimave civile t\u00eb luft\u00ebs \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e kritereve p\u00ebrfundimtare p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb Bashkimin Evropian dhe pritet q\u00eb Mali i Zi ta mbyll\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje brenda dy viteve t\u00eb ardhshme p\u00ebr t\u00eb finalizuar negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit. Komisioni Evropian ka theksuar vazhdimisht nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb siguruar drejt\u00ebsi p\u00ebr viktimat e krimeve t\u00eb luft\u00ebs dhe p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrgjigje institucionale efektive, \u00e7ka e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb nism\u00eb edhe m\u00eb urgjente.<\/p>\n Prandaj, i b\u00ebjm\u00eb thirrje Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb dhe Qeveris\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi q\u00eb urgjentisht t\u00eb shqyrtojn\u00eb k\u00ebt\u00eb Iniciativ\u00eb dhe t\u00eb nd\u00ebrmarrin hapat e nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb garantuar qasje t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb drejt\u00ebsi p\u00ebr viktimat civile t\u00eb luft\u00ebs. Gjithashtu, k\u00ebrkojm\u00eb sigurimin e ndihm\u00ebs juridike falas si nj\u00eb mekaniz\u00ebm ky\u00e7 p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre.<\/p>\n