Marr\u00ebdh\u00ebnia e shtetit me komunitetin rom n\u00eb Mal t\u00eb Zi pasqyrohet m\u00eb s\u00eb miri nga shembulli i Volujic\u00ebs, ku familja rome Bislimi humbi kat\u00ebr an\u00ebtar\u00eb dhe \u00e7atin\u00eb mbi kok\u00eb n\u00eb nj\u00eb zjarr t\u00eb tmerrsh\u00ebm. Sot, pas m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb viti, n\u00eb vend t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb premtuar, ata p\u00ebrballen me varf\u00ebri, kushte t\u00eb pasigurta jetese dhe heshtje institucionale.<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht se kishte paralajm\u00ebrime t\u00eb qarta se do t\u2019u sigurohej strehim, deri m\u00eb sot nuk ka nj\u00eb zgjidhje konkrete, gj\u00eb q\u00eb tregon munges\u00eb vullneti politik dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsie.<\/p>\n
Shteti shpesh nuk e njeh kompleksitetin e sfidave me t\u00eb cilat p\u00ebrballen rom\u00ebt dhe as nuk u qaset atyre n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb ndryshime thelb\u00ebsore dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n
Edhe pse n\u00eb nivel institucional theksohet p\u00ebrkushtimi ndaj barazis\u00eb dhe nj\u00eb jete t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt, realiteti \u00ebsht\u00eb larg k\u00ebsaj. Pjes\u00ebtar\u00ebt e komunitetit rom vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me diskriminim sistematik, pengesa n\u00eb arsim, qasje t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi dhe pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb realizuar t\u00eb drejtat themelore t\u00eb njeriut. Nj\u00eb qasje e till\u00eb e shtetit, e karakterizuar nga pasiviteti, pap\u00ebrgjegj\u00ebsia dhe mungesa e vullnetit politik, kontribuon n\u00eb margjinalizimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb rom\u00ebve dhe thellimin e pabarazive shoq\u00ebrore.<\/p>\n
Nj\u00eb problem i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb edhe praktikat negative shoq\u00ebrore si martesat e detyruara, t\u00eb cilat, megjith\u00ebse t\u00eb ndaluara me ligj, vazhdojn\u00eb t\u00eb ekzistojn\u00eb, duke rrezikuar m\u00eb tej t\u00eb drejtat dhe perspektivat e vajzave t\u00eb reja rome.<\/p>\n
Pa vullnet t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb politik dhe hapa konkret\u00eb, problemet e komuniteteve pakic\u00eb do t\u00eb mbeten sinonim i indiferenc\u00ebs institucionale, ndersa premtimet do t\u00eb jen\u00eb fjal\u00eb boshe q\u00eb zbehen para pesh\u00ebs s\u00eb realitetit.<\/p>\n
Me rastin e Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Rom\u00ebve, Aleanca Qytetare ka realizuar nj\u00eb analiz\u00eb mbi pozit\u00ebn e rom\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, e cila ka p\u00ebrfshir\u00eb aspektet demografike dhe pengesat me t\u00eb cilat p\u00ebrballet ky komunitet. V\u00ebmendje e ve\u00e7ant\u00eb i \u00ebsht\u00eb kushtuar rastit t\u00eb familjes Bislimi, i cili ilustron problemin e mosgatishm\u00ebris\u00eb s\u00eb institucioneve p\u00ebr t\u00eb reaguar n\u00eb koh\u00ebn e duhur n\u00eb situata krize dhe p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb zgjidhje afatgjat\u00eb. N\u00eb fund, jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rekomandime konkrete p\u00ebr institucionet p\u00ebrkat\u00ebse dhe organizatat q\u00eb merren me politikat p\u00ebr pakicat, me q\u00ebllimin primar t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb rom\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n