Shumica e qytetar\u00ebve formalish mb\u00ebshtesin konceptin e Malit t\u00eb Zi si nj\u00eb shtet ekologjik, por pjesa e atyre q\u00eb i besojn\u00eb \u201cplot\u00ebsisht\u201d k\u00ebtij koncepti po pak\u00ebsohet leht\u00eb. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, po rritet numri i \u201cmb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb pjessh\u00ebm\u201d, q\u00eb tregon se shtet\u00ebsia ekologjike ende perceptohet si e d\u00ebshirueshme, por qytetar\u00ebt po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm n\u00eb vler\u00ebsimin e zbatimit t\u00eb saj real.<\/p>\n
K\u00ebto jan\u00eb disa nga p\u00ebrfundimet kryesore t\u00eb analiz\u00ebs “Mali i Zi, shtet ekologjik: 30 vjet nd\u00ebrgjegje t\u00eb (pa)ndryshuar”, e cila, duke bashkuar t\u00eb dh\u00ebnat nga studimet e kryera nga viti 1991 deri n\u00eb 2021, zbulon nivelin e kultur\u00ebs ekologjike n\u00eb vend, angazhimin personal t\u00eb qytetar\u00ebve, si dhe veprimtarin\u00eb e organeve shtet\u00ebrore, mediave dhe sektorit t\u00eb OJQ-ve.<\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se, megjith\u00ebse mbi 80% e qytetar\u00ebve nuk d\u00ebshirojn\u00eb q\u00eb natyra t\u00eb d\u00ebmtohet p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrfitimeve ekonomike, mungon pjes\u00ebmarrja e tyre konkrete n\u00eb aksionet e pastrimit dhe ndarjen selektive t\u00eb mbeturinave. K\u00ebshtu, p\u00ebrqindja e atyre q\u00eb do t\u00eb merrnin pjes\u00eb rregullisht n\u00eb aksionet e pastrimit, midis viteve 1994 dhe 2021, ka r\u00ebn\u00eb nga 38.5% n\u00eb 22%, nj\u00eb shif\u00ebr shqet\u00ebsuese.<\/p>\n
Gjithashtu, m\u00eb pak se 30% e t\u00eb anketuarve ndajn\u00eb rregullisht mbeturinat, q\u00eb tregon se sa e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimi i infrastruktur\u00ebs dhe edukimi i popullsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb praktik\u00eb k\u00ebto parime.<\/p>\n
T\u00eb anketuarit kryesisht mendojn\u00eb se mbrojtja e mjedisit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt e shtetit, ekonomis\u00eb dhe qytetar\u00ebve. Gati tri t\u00eb kat\u00ebrtat mb\u00ebshtesin vendosjen e masave m\u00eb t\u00eb rrepta, si policin\u00eb ekologjike dhe sanksionet financiare, \u00e7ka tregon nj\u00eb gatishm\u00ebri n\u00eb rritje t\u00eb publikut p\u00ebr rregullim m\u00eb t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtjet ekologjike, sipas perceptimit t\u00eb publikut, ende mbeten n\u00eb hije t\u00eb politik\u00ebs ditore dhe problemeve t\u00eb tjera shoq\u00ebrore. Shumica e qytetar\u00ebve mendojn\u00eb se mbulimi i temave mjedisore n\u00eb media \u00ebsht\u00eb i pamjaftuesh\u00ebm, megjith\u00ebse vet\u00eb nuk e rendisin ekologjin\u00eb si prioritet kryesor. Sektori i OJQ-ve bashk\u00ebpunon ngusht\u00eb me institucionet shtet\u00ebrore, por ekologjia si tem\u00eb p\u00ebrmendet m\u00eb rrall\u00eb se korrupsioni apo mbrojtja sociale.<\/p>\n
Analizat n\u00eb nivel lokal tregojn\u00eb se komunat n\u00eb Mal t\u00eb Zi edhe sot p\u00ebrballen kryesisht me \u00e7\u00ebshtje komunale \u2013 cil\u00ebsia dhe qasja n\u00eb uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm, grumbullimi i mbeturinave dhe infrastruktura e kanalizimeve.<\/p>\n
N\u00eb hulumtimet m\u00eb t\u00eb reja (pas vitit 2015), vihet re nj\u00eb rritje e nd\u00ebrgjegjes p\u00ebr sfidat klimatike. Rreth 75% e t\u00eb anketuarve e konsiderojn\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm kalimin drejt burimeve t\u00eb rinovueshme t\u00eb energjis\u00eb, por kuptimi i termit \u201ctranzicion i drejt\u00eb energjetik\u201d mbetet ende n\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00ebndrimet ndaj mbylljes s\u00eb industris\u00eb s\u00eb qymyrit jan\u00eb t\u00eb ndara, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb komunitetet lokale q\u00eb varen ekonomikisht nga k\u00ebto impiante.<\/p>\n