{"id":46120,"date":"2025-11-30T15:15:06","date_gmt":"2025-11-30T14:15:06","guid":{"rendered":"https:\/\/gamn.org\/?p=46120"},"modified":"2026-03-05T15:22:05","modified_gmt":"2026-03-05T14:22:05","slug":"arsimi-dhe-fuqia-politike-si-rruge-drejt-nje-jete-me-te-mire-per-romet-dhe-egjiptianet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gamn.org\/sq\/arsimi-dhe-fuqia-politike-si-rruge-drejt-nje-jete-me-te-mire-per-romet-dhe-egjiptianet\/","title":{"rendered":"Arsimi dhe fuqia politike si rrug\u00eb drejt nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr rom\u00ebt dhe egjiptian\u00ebt"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrmir\u00ebsimi i aksesit n\u00eb arsim dhe avancimi i pjes\u00ebmarrjes politike, duke p\u00ebrfshir\u00eb uljen e censuses zgjedhore p\u00ebr komunitetet pakic\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb parakushtet themelore p\u00ebr integrim t\u00eb suksessh\u00ebm t\u00eb rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve. Ky \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfundimi i Modulit t\u00eb II-t\u00eb t\u00eb Gjenerat\u00ebs XXIII t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Studimeve Politike, i cili u mbajt nga 28 deri m\u00eb 30 n\u00ebntor n\u00eb hotelin \u201cBudva\u201d, n\u00eb Budv\u00eb, n\u00eb organizim t\u00eb Aleanc\u00ebs Qytetare.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45577\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-13-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Moduli me titullin \u201cIntegrimi dhe identiteti i komunitetit RE n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb bashk\u00ebkohore malazeze\u201d e hapi drejtori programor i Aleanc\u00ebs Qytetare, Milan Radoviq, i cili theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e pjes\u00ebmarrjes aktive t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb komunitetit rom, duke n\u00ebnvizuar se Aleanca Qytetare punon \u00e7do dit\u00eb me an\u00ebtar\u00ebt e komunitetit, u ofron ndihm\u00eb juridike falas dhe i p\u00ebrfshin n\u00eb programe t\u00eb ndryshme t\u00eb edukimit. P\u00ebrve\u00e7 tij, n\u00eb hapjen e Modulit t\u00eb II-t\u00eb, pjes\u00ebmarr\u00ebsve t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Studimeve Politike u drejtuan edhe Mensur \u0160aljaj, Sokolj Beganaj dhe Bernd Burvic, t\u00eb cil\u00ebt ndan\u00eb p\u00ebrvojat dhe perspektivat e tyre p\u00ebr pozit\u00ebn e komunitetit rom dhe egjiptian n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Mensur \u0160aljaj, kryetar i K\u00ebshillit Rom, n\u00eb fjalimin e tij theksoi sfidat kryesore me t\u00eb cilat komuniteti rom dhe egjiptian n\u00eb Mal t\u00eb Zi vazhdon t\u00eb p\u00ebrball\u00ebt, p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin e pamjaftuesh\u00ebm politik, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike dhe diskriminimin e pranish\u00ebm. Ai theksoi ve\u00e7an\u00ebrisht se censusi zgjedhor ekzistues prej 0.7% e pamund\u00ebson hyrjen e nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi rom n\u00eb Kuvend, edhe pse kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyrim p\u00ebr t\u00eb cilin sinjalizon edhe Bashkimi Evropian. Pavar\u00ebsisht nj\u00eb progresi t\u00eb caktuar n\u00eb fush\u00ebn e arsimit, varf\u00ebria, mb\u00ebshtetja e pamjaftueshme institucionale dhe rastet e diskriminit publik e ngadal\u00ebsojn\u00eb ndjesh\u00ebm procesin e plot\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshirjes s\u00eb rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve. Ai gjithashtu vuri n\u00eb dukje r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e forcimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb programeve arsimore, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebrmes pun\u00ebs s\u00eb mediator\u00ebve dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb socializimit t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, \u00e7ka do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte hapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt p\u00ebrmir\u00ebsimit real t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb komunitetit rom dhe egjipitan.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45574\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-10-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Shefi i Drejtoris\u00eb p\u00ebr avancimin dhe mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve n\u00eb Ministrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe t\u00eb Pakicave, Sokolj Beganaj, n\u00eb fjalimin e tij theksoi se Mali i Zi e nxjerr forc\u00ebn e vet nga multietniciteti, toleranca dhe respekti i nd\u00ebrsjell\u00eb. Po ashtu, ai deklaroi se integrimi i rom\u00ebve nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje m\u00ebshire apo pushteti, por \u00e7\u00ebshtje drejt\u00ebsie dhe respektimi t\u00eb t\u00eb drejtave themelore t\u00eb njeriut, si dhe nj\u00eb obligim civilizues q\u00eb d\u00ebshmon pjekurin\u00eb e \u00e7do shoq\u00ebrie q\u00eb synon barazin\u00eb dhe respektimin e dinjitetit t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj. Beganaj theksoi ve\u00e7an\u00ebrisht se integrimi nuk duhet t\u00eb n\u00ebnkuptoj\u00eb humbjen e identitetit, por njohjen dhe vler\u00ebsimin e tij, duke n\u00ebnvizuar se Mali i Zi p\u00ebrparon jo pavar\u00ebsisht nga diversiteti i tij, por fal\u00eb tij.<\/p>\n<p><strong><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45580\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-16-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bernd Burvic, menaxher programi n\u00eb Misionin e OSBE-s\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi, theksoi se an\u00ebtar\u00ebt e komunitetit rom dhe egjiptian vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me paragjykime dhe munges\u00eb mir\u00ebkuptimi, gj\u00eb q\u00eb e v\u00ebshtir\u00ebson p\u00ebrfshirjen e tyre t\u00eb plot\u00eb shoq\u00ebrore. Ai n\u00ebnvizoi se integrimi i v\u00ebrtet\u00eb nuk duhet t\u00eb barazohet me asimilimin, por duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb proces n\u00eb t\u00eb cilin nj\u00ebkoh\u00ebsisht ruhen identiteti, trash\u00ebgimia kulturore dhe dinjiteti i komunitetit RE.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45583\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-21-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Burvic theksoi se integrimi i suksessh\u00ebm k\u00ebrkon pjes\u00ebmarrjen aktive t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebve: institucioneve shtet\u00ebrore, komuniteteve lokale, sektorit civil, partner\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, por edhe vet\u00eb popullsis\u00eb rome dhe egjiptiane. Si p\u00ebrfaq\u00ebsues i Misionit t\u00eb OSBE-s\u00eb, ai vuri n\u00eb dukje se OSBE-ja ka mb\u00ebshtetur p\u00ebrpjekjet e orientuara drejt p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb grupeve t\u00eb cenueshme dhe u b\u00ebri thirrje vendimmarr\u00ebsve t\u00eb ardhsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p>Profesori i Fakultetit Juridik t\u00eb UCG-s\u00eb dhe ish-gjyqtar i Gjykat\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, Neboj\u0161a Vu\u00e7iniq, mbajti ligj\u00ebrat\u00ebn hyr\u00ebse n\u00eb modulin e dyt\u00eb t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Studimeve Politike p\u00ebr pjes\u00ebmarr\u00ebsit e gjenerat\u00ebs s\u00eb 23-t\u00eb. N\u00eb prezantimin e tij, ai theksoi se institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe evropiane prej dekadash merren me p\u00ebrmir\u00ebsimin e pozit\u00ebs s\u00eb rom\u00ebve, duke pasur parasysh historin\u00eb e gjat\u00eb t\u00eb diskriminimit, racizmit dhe dhun\u00ebs ndaj s\u00eb cil\u00ebs ky komunitet \u00ebsht\u00eb ekspozuar q\u00eb nga shekulli i 15-t\u00eb. Ai vuri n\u00eb dukje se sot p\u00ebrdoren terma t\u00eb ndrysh\u00ebm, si antiromizmi, romofobia dhe diskriminimi antirom, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar padrejt\u00ebsin\u00eb sistematike, por se asnj\u00eb prej k\u00ebtyre termave nuk arrin ta p\u00ebrfshij\u00eb plot\u00ebsisht t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e formave t\u00eb persekutimit historik dhe bashk\u00ebkohor ndaj rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve, \u00e7ka d\u00ebshmon kompleksitetin e pozit\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45586\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-prva-noc-26-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Duke iu referuar vendimeve konkrete t\u00eb Gjykat\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, ai theksoi se diskriminimi ndaj popullsis\u00eb rome vazhdon t\u00eb ekzistoj\u00eb n\u00eb mbar\u00eb Evrop\u00ebn. Si nj\u00eb problem ve\u00e7an\u00ebrisht urgjent, ai ve\u00e7oi munges\u00ebn e dokumenteve personale, e cila i prek m\u00eb s\u00eb shumti rom\u00ebt q\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb Mal t\u00eb Zi si refugjat\u00eb. Ai n\u00ebnvizoi se kjo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje juridike apo administrative, sepse nj\u00eb person pa dokumente ekziston faktikisht, por juridikisht nuk ekziston askund, duke u privuar praktikisht nga cil\u00ebsia e subjektit t\u00eb t\u00eb drejt\u00ebs. N\u00eb p\u00ebrfundim, ai theksoi se parakushtet themelore p\u00ebr nj\u00eb integrim t\u00eb suksessh\u00ebm jan\u00eb arsimi cil\u00ebsor dhe p\u00ebrmir\u00ebsimi i pjes\u00ebmarrjes politike, para s\u00eb gjithash p\u00ebrmes uljes s\u00eb pragut zgjedhor p\u00ebr komunitetet pakic\u00eb.<\/p>\n<p>Dita e dyt\u00eb e modulit filloi me ligjerat\u00ebn e dr. Sajma Ademoviq me tem\u00ebn \u201cRealiteti i kultur\u00ebs rome n\u00eb multikulturalizmin malazez\u201d, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs ajo u prezantoi pjes\u00ebmarr\u00ebsve poziten historike dhe bashk\u00ebkohore t\u00eb komunitetit rom n\u00eb Mal t\u00eb Zi, duke e vendosur at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kontekst m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb multikulturalizmit dhe politikave evropiane t\u00eb p\u00ebrfshirjes. Ajo theksoi se komuniteti rom n\u00eb teritorin e Malit t\u00eb Zi ka nj\u00eb rrug\u00ebtim historik t\u00eb gjat\u00eb dhe kompleks, t\u00eb shenuar nga marginalizimi dhe p\u00ebrpjekjet e vazhdueshme p\u00ebr t\u00eb ruajtur identitetin e vet pavar\u00ebsisht paragjykimeve t\u00eb forta shoq\u00ebrore. Ajo vuri n\u00eb dukje se sot n\u00eb Mal t\u00eb Zi veprojn\u00eb disa grupe t\u00eb ndryshme rome dhe grupeve t\u00eb af\u00ebrta, \u00e7ka e v\u00ebshtir\u00ebson edhe m\u00eb tej njohjen e tyre juridike dhe politike. Nd\u00ebr sfidat m\u00eb t\u00eb theksuara \u00ebsht\u00eb mungesa pothuajse e plot\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsimit politik, e cila kufizon mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb nevojat dhe prioritetet e komunitetit rom t\u00eb d\u00ebgjohen dhe t\u00eb merren parasysh. Raportet evropiane tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm institucional, progres t\u00eb dob\u00ebt n\u00eb zbatimin e strategjive dhe pranin\u00eb e vazhdueshme t\u00eb antiromizmit n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45544\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-34-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Po ashtu, n\u00eb prezantimin e saj ajo rikujtoi se multikulturalizmi malazez, ndon\u00ebse i njohur formalisht nga Kushtetuta e vitit 2007, n\u00eb praktik\u00eb shfaq kufizime, ve\u00e7an\u00ebrisht kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr grupe t\u00eb margjinalizuara si rom\u00ebt. Ademoviq p\u00ebrfundoi se pozita e rom\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi pasqyron hendekun nd\u00ebrmjet politikave deklarative dhe nivelit real t\u00eb p\u00ebrfshirjes, si dhe se p\u00ebrfshirja aktive dhe njohja e identitetit t\u00eb komuniteteve t\u00eb margjinalizuara jan\u00eb parakusht ky\u00e7 p\u00ebr nj\u00eb multikulturaliz\u00ebm funksional.<\/p>\n<p>N\u00eb panelin \u201cPrezentimi i hulumtimit t\u00eb opinionit publik\u201d, i cili pasoi ligj\u00ebrat\u00ebs, panelist\u00ebt Nevenka Vuksanoviq, drejtoresh\u00eb e programit CEDEM, dhe Vladimir Rai\u00e7eviq, drejtor ekzekutiv i IPSOS Strategic Marketing n\u00eb Mal t\u00eb Zi, prezentuan gjetjet e hulumtimeve t\u00eb kryera q\u00eb lidhen me popullsin\u00eb RE.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45556\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-51-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Vladimir Rai\u00e7eviq n\u00ebnvizoi se rezultatet m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb hulumtimit tregojn\u00eb se komuniteti rom n\u00eb Podgoric\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb pasiguri t\u00eb theksuar ekonomike. Megjith\u00ebse shumica e t\u00eb anketuarve e vler\u00ebsojn\u00eb situat\u00ebn e tyre ekonomike m\u00eb mir\u00eb se n\u00eb 12 muajt e fundit, ata priten t\u00eb p\u00ebrballen me nj\u00eb rritje t\u00eb m\u00ebtejshme t\u00eb \u00e7mimeve, \u00e7ka konfirmon rrezikshm\u00ebrin\u00eb ekonomike dhe nevojit\u00ebn p\u00ebr masa m\u00eb t\u00eb fuqishme mb\u00ebshtet\u00ebse dhe p\u00ebrfshirjeje.<\/p>\n<p>Rai\u00e7eviq t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen se shqet\u00ebsuese \u00ebsht\u00eb q\u00eb nd\u00ebr kat\u00ebr problemet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha me t\u00eb cilat p\u00ebrballen an\u00ebtar\u00ebt e popullsis\u00eb rome, n\u00eb vend t\u00eb par\u00eb renditet funksionimi i dob\u00ebt i institucioneve. Pas tij renditen papun\u00ebsia, droga\/narkomania dhe standardi i ul\u00ebt. Pik\u00ebrisht ky vler\u00ebsim i dob\u00ebt i funksionimit t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore thellon edhe m\u00eb tej ndjenj\u00ebn e p\u00ebrjashtimit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45553\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-47-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, gjetjet tregojn\u00eb qart\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr masa gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb statusin ekonomik dhe mbrojtjen institucionale t\u00eb komunitetit rom.<\/p>\n<p>Nevenka Vuksanoviq prezantoi gjetjet e hulumtimit m\u00eb t\u00eb fundit mbi pozicionin socio-ekonomik t\u00eb rom\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Ajo theksoi se n\u00eb hulumtim u p\u00ebrfshin\u00eb 592 familje rome n\u00eb 12 komuna dhe u analizuan tregues t\u00eb till\u00eb si arsimi, statusi material, qasja n\u00eb dokumentacion, mbrojtja sh\u00ebndet\u00ebsore, mbrojtja sociale, si dhe pjes\u00ebmarrja n\u00eb edukime dhe promovim mediatik. Vuksanovi\u0107 n\u00ebnvizoi se, pavar\u00ebsisht tendencave pozitive si rritja e t\u00eb ardhurave n\u00eb kat\u00ebgorit\u00eb m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb t\u00eb ardhurave, njohja m\u00eb e mir\u00eb e gjuh\u00ebs malazeze, mbulimi m\u00eb i madh me shtes\u00ebn p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe me material shkollor, si dhe pjes\u00ebmarrja m\u00eb e madhe n\u00eb edukime p\u00ebr pun\u00ebsim dhe dokumentacion, megjithat\u00eb ekzistojn\u00eb sfida serioze. Ajo ve\u00e7an\u00ebrisht theksoi r\u00ebnien n\u00eb posedimin e dokumentacionit baz\u00eb. Gjithashtu, ajo tregoi p\u00ebr mbulimin e pamjaftuesh\u00ebm me ndihm\u00eb sociale dhe p\u00ebrdorimin thuajse t\u00eb pap\u00ebrfillsh\u00ebm t\u00eb mjeteve p\u00ebr vet\u00ebpun\u00ebsim, gj\u00eb q\u00eb tregon kufizimet n\u00eb realizimin e t\u00eb drejtave themelore t\u00eb jetes\u00ebs.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45559\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/GA-drugi-dan-52-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Dita e fundit e modulit t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Studimeve Politike u sh\u00ebnua nga ligj\u00ebrata \u201cIdentiteti etnik i rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve n\u00eb procesin e tranzicionit n\u00eb Mal t\u00eb Zi\u201d, e mbajtur nga dr. antropologjis\u00eb Vesna Deliq. Ajo, n\u00eb fakt, foli p\u00ebr ndryshueshm\u00ebrin\u00eb e identitetit, kultur\u00ebs dhe tradit\u00ebs s\u00eb k\u00ebtyre komuniteteve, si dhe p\u00ebr nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb thyer stereotipat e gjat\u00eb kohore q\u00eb e paraqesin ata si statik\u00eb n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb. Deliq prezantoi prejardhjen e tyre, etnogjenez\u00ebn, rrjedhat migratore dhe rrethanat historike q\u00eb kan\u00eb form\u00ebsuar zhvillimin e identitetit rom dhe egjiptian n\u00eb Ballkan dhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-45532\" src=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-300x200.jpg 300w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-768x512.jpg 768w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gamn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/dan-3-14-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Ajo vendosi theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb ndikimet e epok\u00ebs moderne, ndryshimet shoq\u00ebrore dhe ashtuquajturi inxhinieri sociale n\u00eb identitetet e tyre etnike dhe fetare, n\u00eb gjuh\u00ebn dhe modelet e funksionimit. Q\u00ebllimi u prezantimit t\u00eb saj ishte t\u00eb tregoj\u00eb se rom\u00ebt dhe egjiptian\u00ebt jan\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebs t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb proceset shoq\u00ebrore, ekonomike dhe politike, dhe se identitetet e tyre zhvillohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dinamike n\u00eb p\u00ebrputhje me l\u00ebvizjet bashk\u00ebkohore shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrmir\u00ebsimi i aksesit n\u00eb arsim dhe avancimi i pjes\u00ebmarrjes politike, duke p\u00ebrfshir\u00eb uljen e censuses zgjedhore p\u00ebr komunitetet pakic\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb parakushtet themelore p\u00ebr integrim t\u00eb suksessh\u00ebm t\u00eb rom\u00ebve dhe egjiptian\u00ebve. Ky \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfundimi i Modulit t\u00eb II-t\u00eb t\u00eb Gjenerat\u00ebs XXIII t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Studimeve Politike, i cili u mbajt nga 28 deri m\u00eb 30 n\u00ebntor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":747,"featured_media":45524,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[720],"tags":[],"tip":[],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/747"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46121,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46120\/revisions\/46121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46120"},{"taxonomy":"tip","embeddable":true,"href":"https:\/\/gamn.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tip?post=46120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}