Selektivne i proizvoljne mjere kakve su i odluka EU da zatvori granice za sve osim izbjeglica iz ratom zahvaćenih zemalja – Sirije, Iraka i Avganistana, te najnovija odluka nekoliko EU zemalja da zatvore granice i za Avganistance, krše se međunarodni propisi iz domena ljudskih prava i prava izbjeglica. Austrija, Slovenija, Hrvatska, Srbija i Makedonija su uvele nove mjere idenifikacije i registracije koje mogu doprinijeti proizvoljnom i nelegalnom ograničavanju prava izbjeglica da traže međunarodnu zaštitu. Te se mjere kose sa obavezama ovih zemalja kao članica Savjeta Evrope da sprovode nediskriminatornu kontrolu imigracije, kao i sa međunarodnim pravom. Uvođenje nacionalne pripadnosti kao kriterijuma da se zatraži azil je diskriminacija koja ugrožava pravo na traženje azila koje garantuje Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima. Ovaj osnovni dokument u oblasti ljudskih prava definiše da svako ima pravo da traži i uživa u drugim zemljama azil od proganjanja. Posebno je zabrinjavajuće ponašanje pojedinih zemalja članica EU poput Austrije koja je uvela kvote za koje je i Evropska komisija utvrdila da se kose sa međunarodnim i evropskim pravom, te Bugarske i Mađarske u kojima su učestali izvještaji o zlostavljanju i nezakonitom tretmanu izbjeglica.
Situacija je dovoljno teška i ponižavajuća za ljude koji su primorani da traže međunarodnu zaštitu kao izbjeglice i azilanti i bez ovakvih mjera. Nehuman tretman i neadekvatni uslovi su posebno alarmantni kada su u pitanju djeca, žene, stariji i osobe sa invaliditetom, koji u zadnje vrijeme u većem broju spavaju i na otvorenom čekajući na granicama.
Zato prije svega kao građani i aktivisti za ljudska prava podsjećamo na odgovornost svih da zaštitimo one koji su najugroženiji i pozivamo Evropsku komisiju i vlade zemalja članica EU da hitno ukinu selektivne i proizvoljne mjere i kreiraju uslove za punu implementaciju međunarodnog humanitarnog prava.
Imajući u vidu da smo u procesu pregovora za članstvo u Evropskoj uniji pozivamo Vladu Crne Gore, te Ministarstvo vanjskih poslova i evropskih integracija, da u svim komunikacijama sa zemljama članicama EU i Evropskom komisijom izraze kritički stav prema ovakvom načinu postupanja prema izbjeglicama i pozovu na punu primjenu međunarodnog humanitarnog prava.
Smatramo i da kao građani možemo da doprinesemo rješavanju ovog problema, posebno jer imamo iskustva iz 90tih, zato pozivamo i Crveni Krst Crne Gore kao najpozvaniju organizaciju da pokrene akciju kojom bi se pomoglo u ublažavanju nehumanih uslova na graničnom prelazu Idomeni i drugim kritičnim mjestima.
Ajša Hadžibegović
Predsjednica UO NF „Građanska alijansa”
