Vazhdojmë aktivitetet tona me qëllim të ndërgjegjësimit për shtypjen e torturës policore në formën e dy punëtorive për gjyqtarë, prokurorë dhe kandidatë për prokurorë, me qëllim të përmirësimit të punës së sistemit gjyqësor në këtë fushë.
Në punëtorinë e parë të dedikuar për prokurorë dhe kandidatë për prokurorë, me ligjëratë të prokurores Danka Ivanoviq Gjeriq, u diskutuan rastet e torturës policore, ku znj. procedurat para gjykatave vendase. U evidentua problemi i mungesës së bashkëpunimit ndërmjet punonjësve të policisë, i cili i vështirësoi procedurat hetimore, por pavarësisht kësaj, u konstatua se numri i rasteve të torturës policore në vitin e fundit ka qenë në rënie. Megjithatë, në raport me madhësinë e vendit tonë, kjo shifër është ende jashtëzakonisht e lartë, me 110 raste të regjistruara të torturës policore që nga viti 2015, kur janë mbajtur të dhënat. Si rezultat, është një numër i madh i policëve që ndiqen penalisht për torturë, dhe përveç kësaj, Mali i Zi njihet si një vend ku tortura është një problem i theksuar. Kjo mbështetet nga numri i madh i rasteve që nuk janë hetuar sa duhet, dhe ato që janë ende në fazën e hetimit.
Një sfidë tjetër është se prokuroria malazeze nuk është e pavarur nga policia gjatë hetimeve të veprave penale, gjë që njihet si një problem sistemik që duhet zgjidhur në nivel kombëtar. sfida është se prokuroria në hetim nuk është e pavarur nga policia. Ky është një problem sistematik që duhet zgjidhur në nivel kombëtar, ndaj është e nevojshme që prokuroria të jetë e pavarur nga policia në hetimin e një vepre penale.
Siç tha ajo, kontrolli i brendshëm i punës së policisë është njohur si zgjidhje e mirë dhe me punën e të cilit mund të vihet në përgjegjësinë e dikujt dhe një numër i madh i rasteve janë formuar pikërisht në bazë të të dhënave nga kontrolli i brendshëm i policisë. Gjithashtu, si një nga zgjidhjet e mira të mundshme, u propozua formimi i një ekipi të posaçëm operativ në kuadër të Drejtorisë së Policisë. Në këtë mënyrë do të kishte bashkëpunim ndërinstitucional, i cili është treguar si një zgjidhje shumë e mirë dhe efektive, veçanërisht në rastet e trafikimit të qenieve njerëzore.
Ajo këshilloi kolegët e saj të rinj që t’i trajtojnë gjithmonë rastet e torturës policore si urgjente dhe prioritare.
Kontrolli i brendshëm i policisë u vlerësua si një zgjidhje e mirë, me punën e së cilës mund të vihet në përgjegjësinë e dikujt dhe një numër i madh i rasteve janë formuar pikërisht në bazë të të dhënave të këtij departamenti. Gjithashtu, një sugjerim tjetër i mirë është formimi i një ekipi të posaçëm operativ në kuadër të Drejtorisë së Policisë. Në këtë mënyrë do të kishte bashkëpunim ndërinstitucional, i cili në praktikë është treguar një zgjidhje shumë e mirë dhe efikase, veçanërisht në rastet e trafikimit të qenieve njerëzore.
Pjesëmarrësit e seminarit të dytë (gjyqtarë dhe prokurorë) diskutuan në detaje mbi procedimet gjyqësore në lidhje me rastet e torturës policore nëpërmjet kuptimit dhe zbatimit praktik të standardeve dhe kërkesave që rrjedhin nga nenet 3 dhe 5 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Një fokus i veçantë i punëtorisë, me ligjërata nga gjyqtarja e Gjykatës Kushtetuese Snezhana Armenko dhe gjyqtari i Gjykatës së Lartë Nenad Vujanoviq, ishte në rëndësinë e shënimeve të vlefshme gjatë paraburgimit të individëve, në mënyrë që të sigurohet përpunimi i paanshëm dhe efikas i rasteve. Nenad Vujanoviq rikujtoi standardet e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut lidhur me veprat penale të torturës dhe keqtrajtimit, se për torturën p.sh. kërkon një peshë të caktuar, ekzistimin e nijetit dhe të ngjashme. Kur bëhet fjalë për heqjen e lirisë, rëndësia e shënimeve të duhura, të cilat duhet të përmbajnë të gjithë informacionin: kur personi është privuar nga liria, nëse ai është paralajmëruar për të drejtat e tij, nëse ka pasur nevojë për të punësuar një përkthyes, nëse ka pasur është theksuar veçanërisht ndonjë shkelje e dukshme, dhe nëse po, nëse mjeku ka qenë i informuar, nëse i është siguruar ushqim dhe të ngjashme.
Gjykatësi Vujanoviq u tha pjesëmarrësve se si prokurorë dhe gjyqtarë, ata duhet të kenë një rol më proaktiv, duke filluar me konstatimin e lëndimeve të dukshme, dhe se në rast të lëndimeve të tilla, ata duhet të angazhojnë një ekspert, pastaj të përcaktojnë sa më saktë që të jetë e mundur gjendjen faktike lidhur me për rastin konkret. Masat në dhomat e paraburgimit duhet të jenë të tilla që të mos ketë fshehje të sendeve të kontestuara, të mos fshihen incizimet e kamerave, sepse ndonjëherë kjo do të çonte në dëm, e herë do të ishte në dobi të punonjësit të policisë.
Për këtë arsye ai theksoi nevojën e pavarësisë së prokurorisë nga policia gjatë procedurave hetimore dhe se gjykatat dhe prokurorët janë vendimtare për të siguruar që procedurat të jenë të paanshme dhe efikase.
Snezana Armenko theksoi çështjen e nxjerrjes së provave ligjërisht (të pa)vlefshme, por edhe çështjen e pavarësisë së Gjykatës Kushtetuese, e cila është një nga dilemat me të cilat përballet kjo gjykatë. Është e nevojshme që ky institucion të zhvillojë procedurën në mënyrë të pavarur dhe të mos rrezikohet pavarësia dhe paanësia e tij. Sa i përket paraqitjes së provave, kjo çështje është e një rëndësie të veçantë kur duhet të merret vendim dhe nuk mund të paraqitet prova tjetër. Në këtë kuptim, ky është tashmë juridiksion i gjykatave penale, jo i Gjykatës Kushtetuese, dhe në këtë fazë do të përbënte një cenim të drejtpërdrejtë të pavarësisë së saj, gjë që nuk e bën as Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Gjykata Kushtetuese ka për detyrë të përcaktojë në fund se gjithçka është kryer sipas parimit të drejtësisë.
Në punëtori u theksua rëndësia e dallimit në mes të paraburgimit të pabazuar dhe të paligjshëm, gjegjësisht se ndalimi i paligjshëm nuk duhet të jetë i pabazuar për të qenë i paligjshëm.
Ata po ashtu kanë rikujtuar se ka pasur ndryshim në funksionimin e DPT për veprat penale të dhunës, kështu që pas rastit të vrasjes së Shejla Bakisë, çdo raport ka përfunduar me vendim për caktimin e paraburgimit.
Punëtoritë u organizuan në kuadër të projektit “Pa mosndëshkim për shkeljen dhe shkeljen e të drejtave të njeriut në Mal të Zi”, i mbështetur financiarisht nga Bashkimi Evropian dhe i bashkëfinancuar nga Ministria e Administratës Publike.
