Ndërsa Mali i Zi po i afrohet përfundimit të negociatave me BE-në, vendi ku u vra familja Kllapuh, si dhe vendet e tjera të krimeve të luftës, ende mbeten pa shenja përkujtimore dhe pa një epilog të plotë juridik dhe shoqëror.
Janë bërë 34 vjet nga vrasja e Hasanit, Ferides dhe Senes Kllapuh, një familjeje boshnjake nga Foça, të cilët më 6 korrik 1992, në urën “Obrad Cicmill” në Pluzhine, u vranë nga pjesëtarë të njësisë “Dragan Nikoliq” të Ushtrisë së Republikës Serbe. Edhe pse ky krim që në vitin 1996 u bë krimi i parë i luftës kundër popullsisë civile në Mal të Zi për të cilin është dhënë një aktgjykim i formës së prerë, dënimin e ka vuajtur vetëm personi i dënuar për mosraportimin e veprës penale dhe të autorëve të saj.
Hasan Kllapuh, bashkëshortja e tij Ferida dhe vajza e tyre Sena u larguan nga Foça, duke u përpjekur të gjenin strehim në Mal të Zi. Në vend të sigurisë, ata u përballën me vdekjen. Pas premtimit se do të transportoheshin në mënyrë të sigurt përtej kufirit, pjesëtarët e njësisë “Dragan Nikoliq” i çuan deri te ura në Pluzhine, ku i vranë dhe i hodhën në kanionin e lumit Piva.
Gjykata e Lartë në Podgoricë, në vitin 1996, e kualifikoi përfundimisht këtë rast si krim lufte kundër popullsisë civile. Janko Janjiq, Radomir Kovaç, Zoran Simoviq dhe Zoran Vukoviq u dënuan me nga 20 vjet burg secili, ndërsa ndihmësi i tyre, Vidoje Golubiq, u dënua me tetë muaj burg për mosraportimin e veprës penale dhe të autorëve të saj. Vetëm Golubiq e vuajti dënimin.
Pas më shumë se tre dekadash, është bërë përparim në zbardhjen e fatit të familjes Kllapuh. Komisioni Qeveritar për Personat e Zhdukur njoftoi se, përmes analizës se ADN-së, është konfirmuar paraprakisht identiteti i mbetjeve mortore të Ferides dhe Senes Kllapuh, të gjetura në Nikshiq. Kërkim për mbetjet mortore të Hasan Kllapuh vazhdon ende.
Edhe pse bëhet fjalë për krimin e parë të luftës të gjykuar me aktgjykim të formes së prerë në Mal të Zi, në urën “Obrad Cicmill” edhe sot nuk ekziston asnjë përmendore që do të perkujtonte familjen e vrarë. Prandaj, edhe një herë u bëjmë thirrje institucioneve kompetente që, në përputhje me ligjin, të vendosin një pllakë përkujtimore në vendin e krimit.
Komisioni Evropian në vazhdimësi thekson se ndjekja penale e krimeve të luftës, lufta kundër pandëshkueshmërisë, respektimi i të drejtave të viktimave dhe zbardhja e fatit të personave të zhdukur përbëjnë një pjesë të rëndësishme të kritereve në kuadër të Kapitullit 23, i cili lidhet me sundimin e ligjit dhe të drejtat themelore.
Vendet e vuajtjeve ende mbeten pa shenja përkujtimore, ndërsa krimet e luftës të viteve ’90 pothuajse nuk janë pjesë e sistemit arsimor. Për këtë arsye, është e rëndësishme që institucionet të kultivojnë një kulturë të kujtesës të bazuar në faktet e vërtetuara gjyqësisht dhe të sigurojnë përkujtimin dinjitoz të vendeve ku kanë humbur jetën civilët.
