Reagimet e djeshme të disa prej bartësve të funksioneve më të larta shtetërore në Mal të Zi, lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë të Gjykatës Speciale në Hagë, kanë nxjerrë sërish në pah problemin kronik të qasjes selektive të politikanëve malazezë ndaj autoritetit të drejtësisë ndërkombëtare. Konsiderojmë se këta zyrtarë, duke vënë në pikëpyetje legjitimitetin dhe drejtësinë e vendimit nga pozita e funksioneve që ushtrojnë, kanë dëshmuar se për ta paanshmëria institucionale pushon së vlefshmi në momentin kur një aktgjykim bie ndesh me qëndrimet që ata personalisht mbështesin.
Në të vërtetë, Gjykata Speciale në Hagë dje shpalli aktgjykimin e shkallës së parë ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së. Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet, ndërsa Rexhep Selimi me 13 vjet. Gjykata i shpalli fajtorë për pikat e aktakuzës që lidhen me krimet e luftës, ndërsa për pikat që lidhen me krimet kundër njerëzimit i shpalli të pafajshëm. Duke qenë se bëhet fjalë për një aktgjykim të shkallës së parë dhe jo të formës së prerë, i cili mbetet objekt i procedurës së ankimimit, duhet pasur parasysh se rezultati përfundimtar i këtij procesi ende nuk dihet. Për këtë arsye, nuk shprehemi lidhur me fajësinë apo pafajësinë e të dënuarve, as për bazueshmërinë e vetë aktgjykimit.
Ajo që na shqetëson nuk është e drejta e një individi për të pasur një mendim personal mbi rezultatin e një gjykimi, pasi kjo është një e drejtë legjitime e çdo qytetari, përfshirë edhe zyrtarët publikë. Problemi lind kur një bartës i funksionit më të lartë ekzekutiv ose legjislativ përdor autoritetin e pozitës së tij shtetërore për të vënë publikisht në pikëpyetje legjitimitetin e një gjykate, autoritetin e së cilës Mali i Zi, si anëtar i bashkësisë ndërkombëtare dhe vend në procesin e integrimit evropian, është i detyruar ta respektojë. Në atë moment, qëndrimi personal pushon së qeni çështje private dhe bëhet, ose perceptohet si, qëndrim i institucionit që përfaqëson ai person.
Ne nuk e lidhim këtë sjellje me asnjë rrym etnike apo politike, pasi është një model që përsëritet midis burrështetasve të kombësive të ndryshme sa herë që një vendim gjyqësor prek ide ose simbole të afërta me bindjet e tyre personale. Mjafton të kujtojmë se Kryetari i Parlamentit, Andrija Mandiq, kohët e fundit i dërgoi ngushëllime familjes së Ratko Mladiq, i cili u dënua përfundimisht, gjë që u prit me dënimin tonë të ashpër dhe të justifikuar. Këto dy raste demonstrojnë një model të ngjashëm institucional: gatishmërinë e atyre që janë në pushtet për të vënë autoritetin e pozicioneve të tyre në shërbim të një narrative etno-kombëtare, në vend që të jenë garantues të paanshmërisë së shtetit ndaj të gjitha proceseve gjyqësore, pavarësisht se kush është në bankën e të akuzuarve.
Kur ky model përsëritet midis zyrtarëve të kombësive të ndryshme, ai pushon së qeni një incident i izoluar dhe bëhet një praktikë që ka kostot e veta. Ai importon përçarje rajonale në hapësirën institucionale të brendshme, thellon polarizimin e qytetarëve përgjatë vijave etnike dhe u dërgon një mesazh partnerëve ndërkombëtarë se respekti për rendin ligjor në Mal të Zi varet nga vendimi i kujt është në diskutim. Në vend që institucionet shtetërore të jenë një hapësirë ku drejtësia trajtohet në mënyrë të barabartë, pavarësisht nga kombësia e pjesëmarrësve në procedura, ato shndërrohen në një skenë për përballje të përditshme politike dhe të bazuara në identitet.
U bëjmë thirrje të gjithë mbajtësve të funksioneve publike, pavarësisht nga etnia ose përkatësia partiake, që ta ndajnë qartë mendimin privat nga fjalimi zyrtar i institucionit që përfaqësojnë dhe të përmbahen nga përdorimi i autoritetit shtetëror për të sfiduar ose relativizuar vendimet gjyqësore, vendase ose ndërkombëtare. Ky detyrim nuk zbatohet vetëm për sa kohë që procedurat janë në vazhdim dhe vendimi nuk është përfundimtar, por vazhdon edhe pas përfundimit të tij përfundimtar, sepse përputhshmëria e institucionit me autoritetin e gjykatës nuk duhet të varet nga faza e procedurës ose nga personi që i përket vendimi. Ne besojmë se perspektiva evropiane dhe kohezioni i brendshëm i Malit të Zi nuk mund të ndërtohen mbi një praktikë sipas së cilës respekti për drejtësinë është çështje e angazhimit kombëtar, jo një parim kushtetues.
